Spis treści Wstęp 1. W gronie przyjaciół 12 Część pierwsza SPORTOWE ŻYCIE 2. O młodości 20 3. O sukcesach i porażkach 28 4. O cnocie i o zdradzie idei 30 5. O autonomii organizacji sportowych 36 Część druga SPORT ZAWODOWY 6. O zawodniku 38 7. O trenerze 41 8. O treningu 54 9. O grze zespołowej 57 Część trzecia AKADEMIA SPORTOWA 10. O nauce 70 11. O dydaktyce 75 12. O działalności 78 13. O władzy 87 Część czwarta ŻYCIE PRYWATNE 14. O charakterze 100 15. O wybaczaniu 104 16. O tolerancji 108 17. O mądrości 112 18. O podświadomości 113 Część piąta JAKIE IGRZYSKA TAKI ŚWIAT 19. À Rebours 118 20. Etos krwi i ziemi 121 21. Płynie Wisła, płynie 122 Podsumowanie i Podziękowanie 129 Janusz Czerwiński – nazwisko, które zna każdy, kto interesuje się polską piłką ręczną. Legendarny trener reprezentacji Polski, który wspólnie ze Stanisławem Majorkiem i drużyną narodową wywalczył brązowy medal olimpijski w Montrealu (1976), twórca polskiej myśli trenerskiej, specjalista teorii sportu, a także wybitny pedagog i były rektor Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku. To człowiek, który łączy w sobie niezłomną pasję do sportu, przenikliwość stratega i mądrość nauczyciela. Ta książka wywiad-rzeka to coś więcej niż biografia – to rozmowa, którą można porównać do długiego spaceru przez dekady sportowych sukcesów, trudnych decyzji, osobistych wyzwań i zawodowych triumfów. Janusz Czerwiński dzieli się w niej swoimi doświadczeniami, które kształtowały jego spojrzenie na sport, życie i ludzi. To opowieść nie tylko o taktyce na boisku, ale także o strategiach radzenia sobie z porażkami, zarządzaniu zespołem i przekazywaniu wiedzy kolejnym pokoleniom. Jego historia to historia polskiego sportu w czasach pełnych zmian i wyzwań. To refleksja o tym, co znaczy być liderem – nie tylko w sporcie, ale i w życiu. Jak budować drużynę, która potrafi walczyć do końca? Jak znaleźć równowagę między wymaganiami zawodowymi a wartościami osobistymi? Jak inspirować innych, nie tracąc przy tym własnej autentyczności? Na skutek dociekliwych i nieoczywistych pytań Zdzisława Brodeckiego, bohater książki w szczerych do bólu odpowiedziach, zaprasza nas do swojego świata – świata, w którym sport jest nie tylko rywalizacją, ale przede wszystkim szkołą charakteru. Jego opowieść to lekcja dla każdego, kto szuka motywacji, inspiracji, wartości i odpowiedzi na pytanie, jak osiągnąć mistrzostwo w tym, co kocha. Żartobliwie rzec można, że rozmowa odbywa się na kilku poziomach i w różnych konfiguracjach, dotyczy historii i współczesności. Momentami można odnieść wrażenie, że Panowie rozmawiają ze sobą, jak profesor prawa z profesorem nauk o sporcie i kulturze fizycznej, jak sąsiad z sąsiadem albo jak Zdzisław spod znaku Koziorożca z Januszem spod znaku Skorpiona. Rozmowę ubogacają filozoficzne wprowadzenia do każdego rozdziału, fragmenty biografii Janusza Czerwińskiego, a także zdjęcia z ważnych wydarzeń, dokumentujące jego sukcesy na polach sportowym, trenerskim, badawczym i dydaktycznym. Ta książka - wywiad-rzeka - otworzy przed Wami kulisy życia trenera, pedagoga i człowieka, którego pasja nie zna granic. Mariusz Szmidka redaktor naczelny „Zawsze Pomorze”

Słownik języka polskiego PWN definiuje rodzinę lakonicznie jako „małżonko-wie i ich dzieci, ogólniej też: osoby związane pokrewieństwem lub powinowactwem” . Obszerniejszą definicję pojęcia rodziny znajdziemy w Encyklopedii PWN, w której obecny jest między innymi zapis, że jest to „forma życia zbiorowego, występująca w zróżnicowanych historycznie i kulturowo formach, której istotą są dwa rodzaje więzi społecznych: małżeńska i rodzicielska, a w niektórych typach rodzin również więź powinowactwa”. Autorzy przyznają również, że „jednoznaczne zdefiniowanie rodziny jest sprawą trudną i budzącą kontrowersje” . Historycznie rodzina zawsze była ważnym, zwykle najważniejszym punktem odniesienia jej członków w relacjach ze światem. Stanowiła obszar transmisji systemu wartości danej społeczności, przysposobienia do funkcjonowania w konkretnej rzeczywistości kulturowej i cywilizacyjnej . W rodzinie jej młodsi członkowie nabywali również praktyczne umiejętności potrzebne w dalszym życiu. Patriarchalne modele rodziny w kulturze zachodniej zakładały, iż jej głową jest do-rosły mężczyzna (np. pater familias w starożytnym Rzymie), a jego małżonka oraz dzieci (a niekiedy też seniorzy rodu), są jemu podporządkowani. Najczęściej oznaczało to, iż decyzje dotyczące wychowania dzieci podejmował ojciec, choć w prak-tyce bardziej zaangażowana w ich formację była matka . W wielu historycznych społeczeństwach na pewnym etapie obowiązek wychowania dzieci, przynajmniej częściowo, przejmowały na siebie wyspecjalizowane instytucje, głównie różnego typu szkoły, jednak uwarunkowania rodzinne zawsze wywierały istotny wpływ na losy jednostki. W przeszłości rodziny w różnych stanach społecznych były również miejscami kształtowania się potrzeb związanych z aktywnością fizyczną, która towarzyszyła spontanicznej ekspresji radości, czasowi świętowania, kultywowania obyczaju związanego z rytuałami przejścia (gry i zabawy ruchowe, tańce, obrzędy weselne itp.). W historiografii, także tej odnoszącej się do kultury fizycznej, zarówno powszechnej, jak i polskiej – ze względu na specyfikę materiału źródłowego i tradycje badawcze – znajdziemy relatywnie więcej opracowań poświęconych instytucjonalnemu (np. szkolnemu) przysposobieniu do aktywności fizycznej i wychowaniu fizycznemu.Rodzina jako przestrzeń rozwoju ruchowego stanowi wdzięczne pole również do badań historycznych.

W Polsce, jak i w wielu innych krajach na świecie, zwiększa się liczba osób z niepełnosprawnościami (dalej: OzN). Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2021 roku w Polsce było ponad 2,5 mln OzN (w ujęciu prawnym i biologicznym), co stanowi około 7% populacji https://niepelnosprawni.gov.pl/index.php?c= page&id=78). Ta liczba prawdopodobnie będzie się zwiększać w kolejnych latach ze względu na wiek ludności oraz postęp medycyny, który pozwala na dłuższe życie OzN. W związku z tym wzrasta również potrzeba włączenia tych osób do życia społecznego. Osoby z niepełnosprawnościami mają takie same prawa do uczestnictwa w życiu społecznym, jak wszyscy inni obywatele. Właściwe wsparcie, dostosowanie otoczenia oraz edukacja społeczeństwa są kluczowe dla zapewnienia im pełnej integracji. Coraz częściej podkreśla się znaczenie aktywności fizycznej dla zdrowia i jakości życia. Niestety OzN często napotykają na trudności w dostępie do różno-rodnych form aktywności fizycznej. Dlatego konieczne jest zwiększenie zaangażowania tych osób w regularną aktywność fizyczną. Osoby z niepełnosprawnościami często napotykają na bariery architektoniczne, brak specjalistycznych sprzętów czy odpowiednich programów dostosowanych do ich potrzeb. W rezultacie wiele z nich zniechęca się do podejmowania aktywności fizycznej, co może skutkować negatywnym wpływem na ich zdrowie i samopoczucie. Konieczne jest zwiększenie dostępności różnorodnych form aktywności fizycznej dla OzN. Warto inwestować w specjalistyczne obiekty sportowe i sprzęt, które umożliwią im aktywne uczestnictwo w zajęciach fizycznych. Ponadto, waż-ne jest również zwiększenie liczby specjalistów pracujących z osobami z niepełnosprawnościami w obszarze kultury fizycznej. Potrzeba więcej trenerów, terapeutów zajęciowych i instruktorów, którzy będą specjalizować się w pracy z osobami z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Zwiększenie zaangażowania OzN w aktywność fizyczną ma ogromne znaczenie nie tylko dla ich zdrowia, ale także dla integracji społecznej i podnoszenia jakości życia i profilaktyki zdrowia.

Celem tej książki jest przybliżenie relacji między sportem i pedagogiką, a dokładniej ukazanie związków nauk o sporcie z naukami o wychowaniu. Przedstawia ona panoramę pojęć, problemy występujące w teorii i praktyce, a także perspektywy badań pedagogicznych w sporcie. Została napisana z myślą o potrzebach środowisk akademickich, które w swych zadaniach ustawowych mają kształcenie studentów w zakresie organizacji i funkcjonowania sportu we współczesnej cywilizacji i kulturze. Uczelnie obowiązek kształcenia studentów łączą z badaniami naukowymi prowadzonymi na rzecz sportu jako zjawiska społecznego i kulturowego. Sport nowożytny mający ponad stupięćdziesięcioletnią tradycję jest współcześnie dynamiczną formą życia społecznego. Wymaga przez to ciągłej uwagi środowiska naukowego oraz permanentnego doskonalenia własnych instytucji. (…) W książce zaprezentowano genezę i historyczny rozwój nauk o kulturze fizycznej. Przeprowadzono opis i przegląd zdarzeń, faktów budujących wiedzę na temat wychowania fizycznego. To ono było inspiracją i dało początek rozwoju pedagogiki sportu. Ukazano rozwój nauk o kulturze fizycznej na tle dynamicznie rozwijającego się sportu na przełomie XX i XXI wieku. Przedstawiono rozwój nauki o sporcie oraz sposoby utrwalania jej pozycji w systemie nauk. Książka jest próbą ukazania nowych przestrzeni badań pedagogicznych w sporcie. Wskazuje nowe kierunki myślenia pedagogicznego w sporcie i o sporcie, ukazuje rolę sportu jako środka wychowania dla przyszłości. W rzeczywistości współczesnej sport zdecydowanie zdominował aktywność fizyczną na tyle, że nauka o nim wyodrębniła się jako subdyscyplina w naukach o kulturze fizycznej. Wszelkie wytwory badawcze i praktyczne działania, w tym technologia treningu sportowego mieszczą się w empirycznej pedagogice sportu. Jest ona uszczegółowieniem ogólnej teorii pedagogicznej, jej założeń, prawidłowości i globalnych praw wraz z mechanizmami usytuowanymi w sporcie. Trening sportowca jest procesem pedagogicznym, obejmuje sferę dydaktyczną i wychowawczą. Dlatego istnieje potrzeba utrwalania dorobku pedagogiki sportu w zakresie nauk o kulturze fizycznej i praktyce sportowej. Obejmuje ona genezę i rozwój pedagogiki sportu w Polsce. Ukazuje przeobrażenia współczesnego sportu i rolę współzawodnictwa we współczesnej kulturze. Prezentuje zasady i metody edukacyjne w treningu sportowym oraz sylwetkę trenera jako jego organizatora. Kładzie akcent na takie kształtowanie postaw wobec sportu, aby służył on celom ogólnowychowawczym. W procesie tym istotną rolę odgrywa olimpizm jako źródło wartości uniwersalnych. Myślenie pedagogiczne w sporcie powinno być ukierunkowane na kształtowanie zdolności rozumienia i refleksyjnego traktowania sensu sportu jako fenomenu cywilizacyjnego wpływającego na obraz współczesnego świata.

SPIS TREŚCI Rozdział I BIOMECHANIKA W MEDYCYNIE : ZAGADNIENIA PRAKTYCZNE 4 1. Biomechaniczne aspekty w usprawnianiu osób po amputacji z krótkim kikutem na poziomie uda – M. Zaczyk 5 2. Wpływ wysiłku fizycznego o różnej intensywności na poziom neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego – M. Johne 23 3. Urazy narządu ruchu zawodników uprawiających sport wyczynowo w dyscyplinach wytrzymałościowych – D. Poliszczuk, T. Poliszczuk 35 4. Wpływ genów układu dopaminergicznego i serotoninergicznego na chęć podejmowania ryzyka u zawodników sportów walki – A.M. Tybura, A. Czajkowska 55 Rozdział II BIOMECHANIKA W SPORCIE : ZAGADNIENIA PRAKTYCZNE 66 5. Różnice w mechanicznych zmiennych wyskoku CMJ pomiędzy kobietami i mężczyznami – Cz. Urbanik 67 6. Stabilność i powtarzalność techniki ruchu w zależności od długości rozbiegu (skróconego – normalnego) w skoku o tyczce – J. Mastalerz 81 7. Zakres ruchu w stawach kończyn dolnych i górnych tancerek różnych stylów – T. Poliszczuk, M. Efir 90 8. Charakterystyka fizjologiczna biegaczy ultramaratonów w porównaniu do mężczyzn nieaktywnych fizycznie – A. Mróz, K. Witek 111 9. Stabilność posturalna w okresie startowym zawodników uprawiających zapasy – T. Poliszczuk, W. Czajka 128 10. Efekt treningu łyżwiarstwa figurowego na równowagę ciała w warunkach wzrokowego sprzężenia zwrotnego u łyżwiarek figurowych w wieku 10-14 lat – A. Dąbrowska-Farbiś 146 11. Wspomnienia o twórczości Prof. Kazimierza Fidelusa – Cz. Urbanik 156